3ـ3 حركت سياسى تشيع
ويژگى هاى اعتقادى تشيع به تناسب بسط كمى و كيفى آن، نيروى اجتماعى ممتازى
را ايجاد مى كند. عملكرد سياسى و حركت اجتماعى اين نيرو از سويى تابع وضعيت و
توان داخلى آن است و از سوى ديگر به موقعيت خارجى آن در قياس با ديگر نيروها بستگى
دارد; به همين لحاظ رفتار اجتماعى اين نيرو را به تناسب تحولات داخلى و
خارجى اى كه پيرامون آن روى مى دهد، در بخش هايى ممتاز مورد مطالعه
قرار مى دهيم.
تبيين حركت هاى سياسى تشيع بعد از رحلت رسول خدا (ص) و تعقيب آن تا
دوره هايى كه به قدرت سياسى شيعه در بخش هاى مختلف جامعه اى اسلامى
انجاميد و تحقيق در چگونگى گسترش و حضور آن در جامعه ى ايران، از موضوعات
ارزنده اى است كه تفصيل آن از اين مختصر كه قصد پرداختن به زمينه هاى
تحولات اجتماعى در ايران معاصر را دارد، خارج است; آنچه در پى مى آيد، نكاتى
است كه به اجمال حركت سياسى شيعه را توصيف مى كند:
1. ستيز مستمر امامان شيعه.
2. هدفمند بودن مبارزه و هدف نبودن آن.
3. حساسيت حركت سياسى تشيع در سال هاى نخست.
4. گريز حركت هاى سياسى از مركز جامعه ى اسلامى به سوى نواحى
مرزى.
5. مقايسه ى دو مقطع رحلت پيامبر (ص) و آغاز غيبت كبرا.
6. زمينه هاى انحراف در مراحل بسط حركت هاى سياسى.
