خلاصه
نظام تكوينى جدا از اراده و خواست انسانى وجود دارد; مانند نظامى كه در يك گياه
يا بدن انسان است. نظام اعتبارى از طريق آگاهى و به وساطت اراده ى انسانى
ايجاد مى شود; مانند نظام ترافيك يا نظام آموزشى.
بر نظام هاى اعتبارى آثارى تكوينى مترتب مى شود.
نظام مطلوب هر فرد نظامى است كه با آثار تكوينى خود آرمان هاى فرد را تأمين
نمايد و هر كس با نظر به نظام مطلوب خويش در نظام موجود زندگى مى كند.
نظام اجتماعى موجود برآيند نيروهاى مختلفى است كه در پناه آرمان هاى
اجتماعى افراد حاصل مى گردد. آرمان هاى افراد در صور گوناگون خيال و يا
توهمات اشخاص و هم چنين به صورت انديشه هاى عقلانى يا الهام هاى
غيبى و آسمانى ظاهر مى گردند.
هر نظام پس از استقرار به تناسب، آثارى را به دنبال مى آورد.
عنصر مقوم انقلاب، تغيير نظام ـ نه تغيير در نظام ـ است. در هر انقلاب نيروهاى
انسانى خاصى دست اندر كار تغيير نظام اجتماعى موجود و تبديل آن به نظام اجتماعى
مطلوب هستند.
در هر انقلاب لااقل وجود دو نيروى اجتماعى، با آرمان هاى اجتماعى ناسازگار
ضرورى است.
آرمان هاى اجتماعى به نوبه ى خود تابع معرفتى هستند كه افراد نسبت به
خود و جايگاه خود در هستى دارند.
انقلاب در نفس و قلب انسان ها در قالب باور و معرفت نوينى كه نسبت به هستى
پيدا مى شود، جوانه مى زند.
براى بررسى هر انقلاب شناخت موقعيت نيروهاى مختلف درگير; بستر تاريخى و
زمينه ى رشد و منبع اقتدار آن ها ضرورى است.
نيروهاى عمده اى كه در انقلاب اسلامى ايران حضور داشتند; عبارتند از: الف:
نيروى مذهبى، ب: نيروى استبداد، ج: نيروى منورالفكرى و روشنفكرى.
[24]
