back page

fehrest page

next page

خلاصه بخش


جريان فكرى فقاهتى ـ ولايتى، با پشتوانه سازندگى فردى و تأمّل نظرى خود در دهه 1330 و با جمع بندى اوضاع و شرايط خاصّ اوايل دهه 1340 به اين نتيجه رسيد كه بايد يك كار اساسى و بنيادى صورت دهد. مبارزه براى كسب قدرت سياسى و تشكيل يك حكومت اسلامى كه قواى تقنينيه، اجراييه و قضاييه آن به دست فقها باشد، طرح نوى بود كه جريان فقاهتى ـ ولايتى را درانداخت و هدف نهايى خود را مستقيماً، و بالاستقلال قبضه قدرت سياسى توسّط فقهاى جامع الشّرايط اعلام كرد. به نظر ما وجه تمايز اصلى انقلاب اسلامى از انقلاب مشروطيت و ساير جنبشهاى سياسى معاصر ايران، در همين نكته نهفته است.
    جريان فقاهتى ـ ولايتى درمقابل انديشه ها و جريانهاى التقاطى كه يا در اصول و مبادى نظرى و يا در فروع و نتايج اجتماعى دچار نقصان و كاستى بودند، نظريه جديد و جامعى ارايه داد كه مبادى فلسفى و نظرى جامعه را در نتايج و مسايل سياسى ـ اجتماعى بازتاب مى داد. اين نظريه جامع، مبانى فرهنگىـ تاريخى و سنّتىـ مذهبى جامعه را با مستلزمات عصر جديد پيوند مى داد و دستگاه و منظومه فكرى منظمّى بود كه ما آن را انديشه انقلاب اسلامى مى دانيم.

ــــــــــــــــــــــــــــ
.. ,damhA labqE stnemmoC" no ,"lopcokS yroehT dna yteicoS, .loV ,11 3.oN,)2891( .pp 392 - .4
,tayanE dimaH ..tic.pO.291.P ,

[248]


    جريان فكرى اسلام فقاهتىـ ولايتى بر آن بود تا از طريق طرح مسأله در فلسفه و اخلاق، به حلّ مشكل جامعه بپردازد. بدين لحاظ در طول دهه 1330 و حتّى قبل از آن با تكيه بر اخلاق و تهذيب فردى و تربيت نيرو، يك دوره سازندگى فردى و تأمّل نظرى را پشت سرگذاشت و پس از تحوّلات ابتداى دهه 1340 نيز، مطابق مبناى نظرى خود، به كار فرهنگى و تربيتى و فكرى ادامه داد و حتّى حركت فرهنگى خود را گسترش بخشيد.   اين نحوه حركت استنتاجى از مبانى فكرى و نظرى اين جريان فكرى بود. در تفكّر اين جريان، انقلاب هم به مفهوم تغيير و تحوّل و حركت تكاملى است كه بر اساس همين تغيير، تحوّل و حركت فكر بهوجود مى آيد و اينچنين تحوّلى را مى توان با مفهوم تغيير كه در آيه « انّ اللّه لايغيّر مابقوم حتّى يغيّروا ما بانفسهم » آمده، معادل دانست. بر اين مبنا، شرط ضرورى و اساسى انقلاب، تغيير در فكر و عمومى بودن، همه جانبه بودن و عميق بودن تغيير فكرى است.
    از جنبه اجتماعى نيز از آنجا كه تعليم و تربيت مهمترين نهاد اجتماعى است، (1) گام اوّل در بهبود اوضاع و احوال جامعه نابسامان و فاسد، اصلاح نظام تعليم و تربيت آن است. بر اين اساس، كسانى كه درصدد اصلاح اوضاع و احوال جامعه خود هستند، بايد به اصلاح نظام تعليم و تربيت افراد، بيش از هر چيز اهتمام كنند. در ادامه بحث، به ساير ابعاد تفكّر اين جريان فكرى كه تشكيل دهنده انديشه انقلاب اسلامى است، مى پردازيم.

ــــــــــــــــــــــــــــ 1. رجوع شود به : محمّدتقى مصباح يزدى، جامعه و تاريخ از ديدگاه قرآن (تهران: مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى، 1372)، صص 317ـ 310.

[249]


[250]



back page

fehrest page

next page