فهرست عناوين
كتاب‏شناسى كتابهاى منتشرشده‏درباره انقلاب اسلامى‏در جهان (1357 -1376)
فهرست عناوين
      معرفى كتاب: 2
      پژوهشنامه انقلاب اسلامى 3
      كتاب‏شناسى توصيفى انديشه‏سياسى در اسلام 4
     حديث انقلاب (جستارهايى‏در انقلاب اسلامى ايران) 5
      «رهيافتهاى نظرى برانقلاب اسلامى‏» 6
      كتاب‏شناسى انقلاب‏اسلامى ايران 7
      مجموعه مقالات تحليل‏انقلاب اسلامى 10
      «درون انقلاب ايران‏» 11
      ماخذشناسى توصيفى انقلاب اسلامى و ريشه‏هاى آن 12
      معرفى مراكز مطالعات انقلاب اسلامى 13
      مديريت مطالعات انقلاب‏اسلامى 14
      طرحهاى پژوهشى: 16
      طرح تدوين تاريخهاى‏منطقه‏اى انقلاب اسلامى 17
      طرح تاريخ منطقه‏اى انقلاب‏اسلامى ايران 19
      پايان‏نامه‏ها: 20
      محورها و موضوعات 21
      همايش آسيب‏شناسى يك انقلاب 26
     خبر 27
      پذيرش دانشجو در دوره‏كارشناسى ارشدجامعه‏شناسى انقلاب اسلامى،عرفان ...28
      نحوه پذيرش دانشجو 29
      تسهيلات و امتيازات 30

2

اطلاع رسانى

معرفى كتاب:

كتاب‏شناسى كتابهاى منتشرشده‏درباره انقلاب اسلامى‏در جهان (1357 -1376)

اگرچه در زمينه شناسايى و مطالعه اهميت، ابعاد، آثار، نتايج و بازتاب داخلى و بين‏المللى انقلاب اسلامى، كتابها و مقاله‏هاى بسيارى در سطح جهان از سوى محققان، متفكران و صاحب‏نظران انتشار يافته است، ولى تا به امروز، اطلاعات نسبتا درستى از كليه كتابهاى انتشار يافته در اين زمينه در دست نيست.

در كتاب‏شناسى كتابهاى منتشر شده درباره انقلاب اسلامى در جهان درصدد رفع اين خلا اطلاعاتى و ارائه آگاهى اجمالى از آثار انتشار يافته از سوى محققان و ناظران خارجى، در اين زمينه آمده‏اند. اين مجموعه، شامل معرفى و ذكر مشخصات كتاب‏شناسى‏1179 عنوان كتاب به زبانهاى انگليسى، فرانسه، آلمانى، تركى، استانبولى، روسى، سوئدى، اندونزيايى، اسپانيولى، ژاپنى، لهستانى، عربى، اردو و فارسى است كه در سالهاى‏1357 -1376 در خارج از كشور به چاپ رسيده است و با فهرست اعلام اسامى، مكانها، مراكز مطالعاتى و انتشاراتى، و اسامى و عناوين كتابها به زبان فارسى و فهرست اعلام نامها و عناوين كتابها به زبان لاتين پايان مى‏پذيرد.

اين كتاب از سوى مركز مطالعات فرهنگى و بين‏المللى سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى، به كوشش على اكبر مرتضايى و فاطمه اميرخانى فراهانى سامان يافته و در723 صفحه (قطع وزيرى) در سال جارى منتشر شده است.

اگرچه اين مجموعه، على‏رغم بهره‏گيرى از منابع متعدد وغنى، از جمله فهرست كتابخانه، كنگره، آثار مراكز شرق‏شناسى و ايران‏شناسى، مراكز و مؤسسات مطالعات خاورميانه در كشورهاى اروپايى و امريكا و... است; ممكن است در برگيرنده عنوان تمامى كتابهاى انتشار يافته در خارج از كشور درباره پديده انقلاب اسلامى نباشد، ولى گامى بزرگ و ارزشمند در جهت آشنايى پژوهشگران با سمت‏گيريهاى فكرى در خارج از كشور نسبت‏به انقلاب اسلامى و نوع نگاه و نگرش جهان به اين پديده به شمار مى‏آيد كه مى‏تواند در جهت‏برنامه‏ريزيهاى فرهنگى، خصوصا گفتگوهاى بين تمدنى به كار آيد.


3

پژوهشنامه انقلاب اسلامى

آگاهى از يافته‏هاى صاحبنظران و پژوهشگران داخلى و خارجى در مورد عوامل پيروزى انقلاب اسلامى، تاثيرات و بازتاب آن، و تحولات و آثار داخلى و خارجى آن، لازمه در دست داشتن تصويرى واقع‏بينانه، همه جانبه و عميق از ابعاد مختلف اين انقلاب شكوهمند است.

پژوهشنامه انقلاب اسلامى كه هر دو ماه يك بار انتشار مى‏يابد، درصدد ارائه اين آگاهيها در نقد پاره‏اى از آرا و عقايد غلط و مغرضانه درباره انقلاب اسلامى است.

به سبب بررسى ابعاد و وجوه گوناگون انقلاب اسلامى، در هر شماره از اين مجموعه، موضوع خاصى در نظر قرار خواهد گرفت.

نخستين پژوهشنامه، كه اخيرا به چاپ رسيده است، به بررسى علل و عوامل وقوع انقلاب اسلامى اختصاص دارد. در 5 بخش اين مجموعه با بهره‏جستن از منابع موجود، به تحليل علل اقتصادى فروپاشى رژيم پهلوى، پيشينه تاريخى ساختار قدرت در حكومت استبدادى، علل سياسى فروپاشى رژيم پهلوى، ساختار اجتماعى، بسيج‏سياسى، مردم و انقلاب اسلامى ايران، و شرايط و فشارهاى بين‏المللى مؤثر بر وقوع انقلاب اسلامى ايران پرداخته شده و در پايان هر بخش نيز فهرست منابع آمده است.

پژوهشنامه انقلاب اسلامى از طرف معاونت پژوهشى و آموزشى مركز مطالعات فرهنگى - بين‏المللى سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى به چاپ رسيده است. مديريت طرح را كيومرث اميرى بر عهده دارد و مجموعه، به كوشش حسين آقازاده، در 142 صفحه با قطع وزيرى تهيه شده است.


4

كتاب‏شناسى توصيفى انديشه‏سياسى در اسلام

كشف ارتباط و تعامل ميان دين‏و سياست، از موضوعات مهم و اساسى، در عرصه تفكر و انديشه دنياى امروز به‏شمار مى‏آيد و در اين ميان، بدون شك تبيين هر راهبردى، از رهگذر آشنايى با نظريات انديشمندان اسلامى امكان‏پذير است.

از سوى ديگر، تعداد منابع انتشار يافته در قالب كتب و نشريات، لزوم گزينش و ارائه اطلاعات كارآمد را براى پژوهشگران لازم مى‏سازد.

كتاب‏شناسى توصيفى انديشه سياسى در اسلام با اين هدف تهيه شده است كه بتواند منبعى براى دستيابى به ابزارهاى گزينش صحيح اطلاعات براى مطالعات اسلامى باشد.

در اين كتاب‏شناسى، به معرفى مشروح مجموعه كتابهاى فارسى كه تاكنون در زمينه انديشه سياسى اسلام انتشار يافته و همچنين برخى از مهمترين كتابهاى عربى كه در اين زمينه به چاپ رسيده‏اند پرداخته و از برخى تحقيقات و پايان‏نامه‏هاى مهم نيز ياد مى‏شود، كه در جمع، 210 كتاب و پايان‏نامه و تحقيق را دربرمى‏گيرد.

اين مجموعه، توسط سيد صادق حقيقت‏با همكارى على فريدونى و سيد محسن آل‏سيدغفور سامان‏يافته و توسط مديريت مطالعات اسلامى تهيه شده و مركز مطالعات فرهنگى و بين‏المللى سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى، آن را در 454 صفحه در قطع وزيرى به چاپ رسانده است.

در مقدمه اين كتاب‏شناسى ضمن معرفى شاخصهاى مورد نظر در گزينش كتابهاى مجموعه، به برخى از چالشهاى روشى و محتوايى در مجموعه كتب توصيف شده در آن، اشاره شده است كه يك جمع‏بندى كلى (و بعضا آمارى) از كتابهاى معرفى شده را به خواننده ارائه مى‏دهد و در ضمن، به تحليل چالشهاى فوق مى‏نشيند.


5

حديث انقلاب (جستارهايى‏در انقلاب اسلامى ايران)

در مقدمه اين كتاب آمده است كه بنا به دعوت مديريت مطالعات انقلاب اسلامى، از استادان و انديشمدان جهت ارائه نتايج مطالعات خود درباره زمينه‏ها، علل و عوامل پيروزى و شكل‏گيرى انقلاب اسلامى و مسائل مربوط به آن اين مجموعه گردآورى شده است، و اميد است گامى در جهت رفع نقيصه تحريفات و تصويرهاى ناصواب درزمينه پديده انقلاب اسلامى باشد.

اين كتاب، شامل‏9 مقاله از دكتر ابوالفضل دلاورى، دكتر عليرضا ازغندى، دكتر صادق زيباكلام، حميرا مشيرزاده، محمد حسن رجبى، دكتر محمدباقر حشمت‏زاده، دكتر حاتم قادرى و دكتر مصطفى ملكوتيان است. اين مقالات به بحث و كنكاش در مورد ابعاد مختلف انقلاب اسلامى اختصاص دارد و بر آن است كه تصويرى واقعى را از انقلاب اسلامى به خواننده ارائه دهد.

حديث انقلاب، در 504 صفحه، در قطع وزيرى، توسط مركز مطالعات فرهنگى و بين‏المللى سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى، به چاپ رسيده و اخيرا انتشار يافته است.


6

«رهيافتهاى نظرى برانقلاب اسلامى‏»

اين اثر كه به صورت يك مجموعه‏مقالات توسط آقاى عبدالوهاب فراتى گردآورى و تدوين گرديده، از طريق معاونت امور اساتيد نهاد نمايندگى ولايت فقيه در دانشگاهها در زمستان‏1377 منتشر شده است.

مجموعه مقالات حاضر دربردارنده مقالاتى است در باب مباحث نظرى انقلاب اسلامى و تطبيق آن بر تئوريهاى مختلف عرضه شده از سوى انديشمندان غربى.

افزون بر مقدمه گردآورنده، كتاب حاضر شامل مقالات زير است:

- انقلاب اسلامى، پاسخى متفاوت به سؤال مشترك/ حاتم قادرى

- نظريه بسيج منابع و انقلاب اسلامى ايران/ محمد هادى سمتى

- تحليل تطبيقى از قيام امام حسين(ع) و قيام امام خمينى/ غلام حيدر ابراهيمباى سلامى

- انقلاب اسلامى ايران در منظرى تطبيقى/ سعيد ارجمند/ ترجمه عباس زارع

- نظريه تدا اسكاچپول و انقلاب اسلامى ايران/ ناصر هاديان

- حكومت تحصيلدارى/ تدا اسكاچپول/ ترجمه: محسن امين‏زاده

- انقلاب اسلامى و اصالت / رابرت.دى.لى /ترجمه مهرداد وحدتى دانشمند

- تاملى نظرى در مفهوم انقلاب/على رجبلو

- نگاهى به رهيافتهاى مختلف در مطالعه انقلاب اسلامى ايران/ حميرا مشيرزاده

- تاثير انقلاب اسلامى ايران بر نظريات علوم اجتماعى/ سعيد حجاريان

- انقلاب‏79-1977: چالشى بر تئورى اجتماعى/ جان فوران

- نقد و بررسى كتاب «طبقه، سياست و ايدئولوژى در انقلاب ايران‏»/ احمد گل‏محمدى

- ايدئولوژى و انقلاب در ايران/ رضا رضايى


7

كتاب‏شناسى انقلاب‏اسلامى ايران

انقلاب اسلامى ايران بى‏ترديد مهمترين حادثه دهه 1970 و يكى از عظيم‏ترين و تاثيرگذارترين رخدادهاى اجتماعى سياسى

طى نيمه دوم قرن حاضر به شمار مى‏رود.

آنچه اهميت انقلاب را دو چندان كرده است علاوه بر موقعيت ژئوپلتيك ايران و نقش آن در منطقه خاورميانه و آسياى مركزى و منابع عظيم نفت در اين سرزمين و كشورهاى همجوار ويژگيها و تازگيهاى انقلاب اسلامى به مثابه يك تحول اجتماعى سياسى و آثار غيرقابل انكار آن در جهان اسلام است. عوامل مذكور موجب گرديده است دوستان و دشمنان، سياستمداران و محققان، صاحبان قدرت و دانش، مراكز پژوهش علمى و مستقل و نهادهاى تحقيقاتى وابسته به دستگاههاى اطلاعاتى و امنيتى، جملگى به شناخت و درك ريشه‏ها و ماهيت انقلاب اشتياق و علاقه نشان دهند. انتشار دهها هزار مقاله و هزاران كتاب و صدها نشست و كنفرانس علمى و تحقيقاتى درباره انقلاب اسلامى از سوى مؤسسات و محافل آكادميك و سياسى در سراسر جهان بيانگر همين حقيقت است، در بسيارى از اين مقالات و كتابها و نشستها و گردهماييها صرف‏نظر از درستى و نادرستى، ديدگاهها و تحليلهايى درباره انقلاب اسلامى و ريشه‏ها و آثار آن مطرح شده است كه اطلاع از آنها براى هر پژوهشگر و علاقه‏مند به تحقيق در اين زمينه ضرورى مى‏نمايد.

متاسفانه ضعف امكانات مادى و عدم امكان دسترسى آسان به منابع و اطلاعات مذكور يكى از مشكلات پژوهشگرانى است كه در كشور ما به امر تحقيق درباره انقلاب اسلامى ايران مشغولند.


8

هر چند كه طى سالهاى اخير مراكز اطلاع رسانى در كشور رشد و گسترش چشمگيرى داشته‏اند اما هيچگاه نتوانسته‏اند خلاء ناشى از فقدان يك كتاب‏شناسى معتبر در زمينه انقلاب اسلامى را جبران كنند. تلاشهايى نيز كه در اين خصوص صورت پذيرفته به دلايل مختلف نتوانسته است‏برطرف‏كننده اين نقيصه باشد. از جمله اين تلاشها مى‏توان از كتابنامه انقلاب اسلامى كه در سال 1361 از سوى آستان قدس رضوى منتشر شد و كتابشناسى توصيفى - موضوعى از م. ج بكايى نام برد كه هرچند در جاى خود ارزشمندند اما با توجه به تاريخ انتشار، محدوده كار، اكتفا به معرفى كتابهاى منتشره در زبان فارسى و در داخل كشور و نيز معرفى آثارى كه بعضا خارج از موضوع هستند نياز محققان را چنانكه بايد برآورده نساخته‏اند.

چند كتاب‏شناسى مربوط به ايران منتشر شده در خارج از كشور نيز يا اختصاص به انقلاب اسلامى ندارند و يا جاى كتابهاى فارسى زبان و انتشار يافته در داخل كشور در آنها خالى است.

يكى از جديدترين آثار در اين زمينه كتاب‏شناسى انقلاب اسلامى ايران‏1357-1372 است كه آقاى محسن آرمين با همكارى خانم افسر رزازى‏فر به تدوين آن همت گماشته است. اين كتابشناسى كه طى ماههاى گذشته از سوى مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‏ها وابسته به معاونت مطبوعاتى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى منتشر شده جامعترين كتاب‏شناسى در زمينه انقلاب اسلامى ايران به شمار مى‏رود.

اين كتاب در دو بخش فارسى شامل معرفى كتابهاى منتشر شده به زبان فارسى در داخل و خارج از كشور و بخش لاتين شامل كتابهاى منتشر شده در داخل و خارج از كشور و دو ضميمه محتوى پايان‏نامه‏هاى دانشگاهى دانشگاههاى ايران، اروپا و امريكا درباره ايران و انقلاب اسلامى تنظيم شده است.

اين كتاب‏شناسى شامل اطلاعات مربوط به‏983 عنوان كتاب به زبان فارسى و597 عنوان كتاب انگليسى، 72 پايان‏نامه دكتراى دانشگاههاى امريكا و اروپا و 12 پايان‏نامه دانشگاههاى ايران درباره انقلاب اسلامى ايران است كه تا سال 1372 به رشته تحرير درآمده‏اند.

فهرست منابع و مآخذى كه مورد استفاده قرار گرفته و نيز نام مؤسسات و مراكز و بانكهاى اطلاعاتى كه به آنها مراجعه شده نشان‏دهنده سخت‏كوشى و صبر و حوصله گردآورندگان اين كتاب‏شناسى است.

وجود نمايه‏هاى دقيق و متعدد در پايان بخشهاى فارسى و انگليسى دستيابى به اطلاعات موجود در كتابشناسى را براى استفاده‏كنندگان آسان ساخته است.

چنان كه در مقدمه اين كتاب‏شناسى آمده است مصنف به علت فقدان امكانات مالى قادر به تهيه كتابها نبوده است. لذا در مورد آن دسته از كتابهاى منتشر شده در خارج از كشور كه در داخل موجود نبوده عمدتا بر اطلاعات ذكر شده در منابع مختلف اعتماد كرده است.


9

اعمال چنين شيوه‏اى على‏القاعده ميزان اشتباه و خطا را در گزينش كتابهاى موجود در محدوده موضوع كتاب‏شناسى افزايش مى‏دهد اما ظاهرا گردآورندگان كتاب‏شناسى انقلاب اسلامى ايران در اين زمينه وسواس لازم را به خرج داده و با مقايسه و مقارنه اطلاعات به دست آمده از منابع متعدد ميزان خطا را به حداقل رسانده‏اند و آنجاها كه در مورد تناسب يك كتاب با موضوع كتابشناسى ابهام و ترديد برطرف نشده، چنانكه خود مصنف ذكر كرده است از جامعيت و فراگيرى به نفع صحت اطلاعات چشم پوشيده است.

در كتابشناسى انقلاب اسلامى ايران تنها در برخى موارد ذيل اطلاعات كتابشناسى توضيحاتى درباره محتواى هر كتاب ذكر شده است. مصنف در مقدمه كتاب راجع به اين عدم يكدستى نوشته است: «هر چند كتابشناسى حاضر يك كتابشناسى توصيفى نيست، اما تنوع كتابها در برخى موارد ارائه توضيحاتى را درباره كتاب ضرورى مى‏سازد. اين بدان دليل است كه كتابشناسى فارسى مجموعه‏اى از كتابهاى انتشار يافته در داخل و خارج كشور است و دسترسى به كتابهايى كه در خارج كشور انتشار يافته عموما مشكل است. همچنين برخى از كتابهاى منتشر شده در داخل كشور نيز نايابند. لذا دستيابى به آنها براى محققان كار ساده‏اى نيست. در اينگونه موارد سعى شده است‏حتى‏المقدور توضيحاتى درباره محتواى كتاب ارائه شود تا محققان بتوانند از ميزان و سطح علمى و تحقيقى كتاب آگاهى يافته و ...».

اما با مراجعه به كتاب‏شناسى مشخص مى‏شود كه اولا برخى از كتابهاى ناياب همچنان بدون توضيح مانده‏اند و برعكس برخى از كتابهايى كه دسترسى به آنها حداقل از طريق كتابخانه‏ها امكان‏پذير است‏به همراه توضيحى درباره محتوا بت‏شده‏اند. لذا مى‏توان نتيجه گرفت كه علاوه بر نكته‏اى كه مصنف بدان متذكر شده است. فقدان امكانات مالى در تهيه كتابها و عدم امكان دسترسى به برخى از آنها از جمله علل اين عدم يكدستى است.

هر چند به علت محدوديتهاى مذكور جاى برخى از كتابهاى ناياب در بازار بويژه تعدادى از كتابهايى كه از سوى برخى از گروههاى سياسى در اوايل نيمه اول دهه شصت منتشر شده در اين كتاب‏شناسى خالى است اما كتابشناسى انقلاب اسلامى ايران را بايد كاملترين كتابشناسى درباره انقلاب دانست كه تاكنون منتشر شده است. مصنف در پايان مقدمه خود مژده داده است كه با موافقت مسئولان مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‏ها كار مرحله دوم اين كتاب‏شناسى را از مقطع نيمه 1372 تا پايان‏1376 به انجام رسانده و كتابهايى را نيز كه در جلد اول از قلم افتاده بر آن بيافزايد و به اين ترتيب كتاب‏شناسى بيست‏ساله انقلاب اسلامى را در يك دوره دو جلدى از خود به يادگار گذارد.


10

مجموعه مقالات تحليل‏انقلاب اسلامى

فصلنامه راهبرد نشريه اختصاصى مركز تحقيقات استراتژيك وابسته به نهاد رياست جمهورى مجموعه مقالاتى را كه به نحوى درباره با تحليل و تبيين انقلاب اسلامى بوده است در شماره ويژه‏اى به چاپ رسانده است. شماره‏9 اين نشريه كه در بهار 1375 منتشر شده است دربرگيرنده 10 مقاله است كه‏7 مقاله آن تاليف صاحبنظران داخلى و3 مورد ترجمه از منابع خارجى است.

علاوه بر اين، در شماره 10 اين نشريه نيز دو مقاله تحليلى درباره انقلاب اسلامى درج شده است. فهرست مقالات مورد اشاره به شرح زير است:

«نظريه تدا اسكاچپول و انقلاب اسلامى‏» تاليف: ناصر هاديان

«نگاهى به رهيافتهاى مختلف در مطالعه انقلاب اسلامى ايران‏» تاليف: حميرا مشيرزاده

«طرحى براى مطالعه زمينه‏ها و علل اجتماعى وقوع انقلاب اسلامى ايران‏» تاليف: ابوالفضل دلاورى

«زمينه بسيج در انقلاب اسلامى ايران‏» تاليف: احمد گل‏محمدى

«مرورى بر نظريه‏هاى انقلاب در علوم اجتماعى‏» تاليف: حميرا مشيرزاده

«ساخت قدرت شخصى و فروپاشى حكومت پهلوى‏» تاليف: نصرالله نوروزى

«نظام بين‏الملل و انقلاب اسلامى ايران‏» تاليف: مصطفى زهرانى

«حكومت استبدادى، نوسازى و انقلاب در روسيه و ايران‏» تاليف: تيم مك دانيل، ترجمه: فريده فرهى

«نظريه‏اى در خصوص انقلابهاى اجتماعى جهان سوم: مقايسه‏اى بين ايران، نيكاراگوئه، السالوادور»، تاليف: جان فورن، ترجمه: مينو آقايى

«انقلاب اسلامى ايران: يك تحليل اجتماعى - فرهنگى‏» تاليف: پوپك طاعتى


11

«درون انقلاب ايران‏»

درون انقلاب ايران نام كتابى است كه بتازگى از سوى مؤسسه خدمات فرهنگى‏رسا منتشر شده است. نويسنده كتاب، جان‏دى. استمپل، وابسته سياسى سفارت امريكا بيش از چهار سال در ايران ماموريت داشته كه شش ماه آن پس از پيروزى انقلاب اسلامى بوده است، از اين جهت، او از نزديك شاهد بسيارى از وقايع پشت پرده روابط امريكا با شاه ايران و همچنين برخوردهاى متفاوت دولتمردان امريكايى با انقلابيون بوده است. شايد از اين نظر، اين خاطرات را بتوان منحصر به فرد دانست، به همين علت، بسيارى از تحليلگران انقلاب اسلامى ايران، در توجيه روابط اقتصادى و سياسى دوران انقلاب ايران، اغلب به گزارشهاى استمپل استناد كرده‏اند. انبوه اطلاعات او از ايران و انقلاب ايران، موجب شد كه پس از سقوط شاه و گروگانگيرى، او به امريكا منتقل شده و در وزارت خارجه امريكا، اخبار و حوادث مربوط به ايران را پيگيرى كند.

استمپل با آشنايى به زبان فارسى، قبل از پيروزى انقلاب، با بسيارى از مسئولين ايرانى و از جمله مخالفين حكومت‏شاه در تماس بوده است. گزارش برخى از اين تماسها و مذاكرات در كتاب حاضر، خواننده را دچار شگفتى مى‏سازد.

مطالعه تاريخ سياسى معاصر بوضوح نشان مى‏دهد كه چگونه كار پيگير و ريشه‏دار انگليس در منطقه خاورميانه، طى قرون متمادى، بخوبى به سياستمداران آن ديار آموخته است كه بهترين عامل تشنج و ناآرامى و در نتيجه ايجاد زمينه مساعد براى بهره‏مندى از نفت و موقعيت منطقه، ايجاد و يا حمايت از گروههاى معارض دولتها در پوشش گرايشهاى تندرو و به ظاهر مصلح مذهبى است.

اين كتاب در قطع رقعى با شمارگان 6000 نسخه به بازار كتاب عرضه شده است.


12

ماخذشناسى توصيفى انقلاب اسلامى و ريشه‏هاى آن

اولين همايش دروس معارف اسلامى با موضوع انقلاب اسلامى و ريشه‏هاى آن از بيست و نهم آذرماه تا يكم ديماه 1374 به همت معاونت امور اساتيد و دروس معارف اسلامى نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى دردانشگاهها برگزار شد. از ثمرات اين همايش انتشار ماخذشناسى توصيفى انقلاب اسلامى و ريشه‏هاى آن به همراه دو مجلد حاوى مجموعه مقالات عرضه شده به همايش بود. در مقدمه «ماخذشناسى‏» آمده است:

«شناخت و درك درست و جامع ابعاد و زواياى انقلاب اسلامى، نياز اول و گام نخست در فهم و كشف هويت تاريخى و تبيين و ترسيم راه آينده ملت ماست و اين شناخت تنها در سايه تحقيق و پژوهش علمى و متقن در زمينه‏ها، علل، آثار و نتايج انقلاب اسلامى با اتكا به منابع و مآخذ ذيربط ميسور خواهد بود. درآمد چنين حركت مطلوبى، آشنايى با منابع و مآخذ موجود در ابعاد گوناگون مباحث ذيربط مى‏باشد. بر اين اساس تنظيم و ارائه گزيده‏اى از مآخذ انقلاب اسلامى، علاوه بر آنكه زمينه‏ساز بذل توجه بيشتر به مجموعه تحقيقات عرضه شده مى‏گردد، تسهيل استفاده از منابع مزبور را نيز در پس خواهد آورد.

... در اين مجموعه با استفاده از روشى بديع، علاوه بر معرفى توصيفى كتاب، خلاصه مطالب محتوايى نيز مورد اشاره قرار گرفته و تا حد ممكن، موضوع و مقطع زمانى مربوط به بحث، ديدگاه نويسنده و نتايج‏بحث، به ميان آورده شده است. توجه اصلى در تهيه مجموعه مذكور، پرداختن به مقطع خاص يا علت مشخصى از تاريخ تحولات گذشته نبوده، بلكه تلاش شده تا آثارى كه به طور عموم زمينه‏ها، علل و عوامل واژگونى سلسله پهلوى و پيروزى انقلاب اسلامى را به بحث گذارده‏اند معرفى شوند. عرضه آثار متفاوت با ديدگاههاى گوناگون با عطف توجه به عوامل مختلف بعيد و قريب ذيربط، خواننده را در فضايى از برخورد و تبادل آرا قرار داده و از يكسونگرى و پرداختن تك بعدى به تحولات اجتماعى برحذر مى‏دارد».

در اين مجموعه جمعا 138 اثر كه عمدتا از صاحبنظران داخلى است معرفى شده است. اين اثر به همت معاونت امور اساتيد نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاهها، در آذرماه 1374 در 3000 نسخه منتشر شده است.


13

معرفى مراكز مطالعات انقلاب اسلامى

14

مديريت مطالعات انقلاب‏اسلامى

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى، در جهت معرفى مبانى، فرهنگ و مواضع انقلاب اسلامى - كه يكى از وظايف اين سازمان به شمار مى‏آيد - به تاسيس مديريت مطالعات انقلاب اسلامى در مركز مطالعات فرهنگى - بين‏المللى اقدام كرده است. اين مديريت از طريق برنامه‏ريزى، ساماندهى و اجراى طرحهاى مناسب تبليغى و علمى در قالب تاليف و تحقيق، درصدد شناساندن انقلاب اسلامى و رهبران آن و تبيين اصالتها و ارزشهاى اسلامى و پاسخگويى به ابهامهاى نظرى درباره انقلاب اسلامى است. شناخت موقعيت جهانى انقلاب اسلامى، شناخت امكانات و منابع انسانى و سازمانى گسترش انقلاب اسلامى در سطح بين‏المللى، بررسى راهبردها و رسانه‏هاى گروهى و مطبوعات خارجى نسبت‏به پديده انقلاب اسلامى و كشف محورهاى اساسى تبليغات جهانى عليه انقلاب اسلامى به منظور خنثى‏سازى آنها، بررسى و پاسخگويى شبهه‏ها و ابهامها و اتهامها و تدوين مقاله‏هاى علمى، تحقيقى و تبليغى جهت انتشار در خارج از كشور عمده‏ترين محورهاى تحقيقات مديريت مطالعات انقلاب اسلامى را تشكيل مى‏دهد.

علاوه بر ساماندهى اين محورهاى تحقيقى، شناسايى متون مناسب ترجمه، ماخذشناسى انتقادى كليه آثار منتشر شده درباره انقلاب اسلامى در خارج از كشور، شناسايى و سفارش منابع مطالعاتى، برخى از محورهاى پيش‏بينى شده در مديريت علمى هستند. براى اجراى اين محورهاى تحقيقى و علمى، مديريت مطالعات انقلاب اسلامى، يكى از محورهاى فعاليتهاى خود را به سياستگذارى و برنامه‏ريزى درباره حوزه فعاليت‏خود اختصاص داده است. در اين مسير ارائه سياستهاى مناسب تبليغى و مطالعاتى مرتبط با انقلاب اسلامى، برنامه‏ريزى براى گسترش فرهنگ انقلاب اسلامى، ارائه سياست مطالعات سالانه، و پيشنهاد عناوين تحقيقات، تاليفات و ترجمه‏ها و تعيين اولويت آنها از مهمترين محورها به شمار مى‏آيد. ديگر محور فعاليتهاى اين مديريت ايجاد ارتباطات علمى داخلى و بين‏المللى است. مديريت مطالعات انقلاب اسلامى مجموعه فعاليتهاى خود را در چهارچوب سه گروه جامعه‏شناسى انقلاب، تاريخ انقلاب و ارتباطات سامان داده است.


15

اين مديريت علاوه بر تهيه، چاپ و نشر كتابهايى در حوزه مطالعات انقلاب اسلامى - كه در قسمت ديگرى از بخش خبررسانى همين شماره فصلنامه معرفى شده‏اند، تا كنون دو شماره از خبرنامه انقلاب اسلامى را با محورهاى كلى فرهنگ و واژه‏هاى انقلاب اسلامى، معرفى طرحهاى پژوهشى مديريت مطالعات انقلاب اسلامى، نويسندگان و صاحبنظران انقلاب اسلامى (كه شامل معرفى شخصيت، آثار و پايان‏نامه‏هاى نوشته شده به راهنمايى آنان است) و معرفى پايان‏نامه‏هاى داخلى و كتابهاى داخلى و خارجى درباره انقلاب اسلامى و نيز انعكاس اخبار علمى و فرهنگى در مورد انقلاب اسلامى انتشار داده است.


16

طرحهاى پژوهشى:

علل و اهداف انقلاب اسلامى ازمنظر شعارهاى انقلاب

اين طرح در مديريت مطالعات انقلاب اسلامى سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى توسط آقاى دكتر محمد حسين پناهى اجرا مى‏شود.

در اين پژوهش محقق ابتدا تعاريف نظرى مفهوم شعار را آورده و سپس بر مبناى يك تعريف جامع و مانع از شعار كه مورد توافق صاحب‏نظران است، با روش تحليل محتوى به بررسى شعارهاى ارائه شده در شرايط انقلابى پيش از پيروزى مى‏پردازد.

در اين پژوهش كه به منظور بررسى و ارزيابى شعارهاى انقلابى از داوران متخصص بهره جسته مى‏شود، انواع شعارهاى اصلى و فرعى در تهران و شهرستانها از خلل نشريات، گزارشات، اسناد و اطلاعيه‏ها گردآورى شده و پس از دسته‏بندى در مقولات همخوان جاى مى‏گيرد. هدف اصلى اين تحقيق، بررسى جامعه‏شناختى علل و اهداف انقلاب اسلامى از منظر شعارهاى انقلاب است.


17

طرح تدوين تاريخهاى‏منطقه‏اى انقلاب اسلامى

شناخت انقلاب اسلامى ايران در گرو بررسى جزئيات حوادث و رخدادهاى اين واقعه عظيم است تا غبار نسيان و فراموشى بر آن سايه نيفكند و كمبود منابع تاريخى محققان را دچار لغزش نسازد و حماسه‏آفرينيهاى ملت‏شجاع و انقلابى ايران به عنوان درسهاى دائمى ايثار و فداكارى براى نسلهاى آينده باقى بماند.

خاستگاه انقلاب اسلامى ايران از لحاظ جغرافياى محلى حائز اهميت اساسى مى‏باشد. مبداى انقلاب از شهر خون و قيام «قم‏» آغاز گشت، لكن به لحاظ مشى سياسى رهبرى در فراگير ساختن مبارزه بزودى به سراسر ايران كشيده شد و بويژه مردم شهرهاى بزرگى چون تهران، مشهد، اصفهان و تبريز و ... به هوادارى از امام برخاستند و پس از تبعيد ايشان نيز هسته‏هاى مبارزه ضد رژيم در گوشه و كنار اين مرز و بوم شكل گرفت و سرانجام در آستانه پيروزى انقلاب سراسر ايران همچون موجى خروشان به سلطنت 2500 ساله خاتمه داد.

به منظور شناخت دقيق رويدادهاى محلى و منطقه‏اى نقاط مختلف ايران در خلال سالهاى 1341 تا پيروزى انقلاب اسلامى در سال‏1357، طرح تدوين تاريخهاى منطقه‏اى انقلاب اسلامى از سال جارى در مؤسسه تنظيم و نشر آثار حضرت امام(س) به اجرا در آمده و در اين راستا با نهادهاى مشابه بعضا هماهنگى و تشريك مساعى شده است. بر همين اساس بررسى حوادث و جريانات انقلاب در سه شهر اصفهان، قم و تبريز در اولويت كارى (اين طرح) قرار گرفته‏اند. در تدوين اين طرح از تحقيقات ميدانى و كتابخانه‏اى شامل بررسى نشريات محلى و مصاحبه با افراد مؤثر و صاحب خاطره و نيز جمع‏آورى اسناد و اعلاميه‏هاى طيفهاى گوناگون و دستجات مختلف اعم از روحانى، دانشگاهى، احزاب و گروههاى سياسى و صنفى و همچنين ساير منابع تاريخى (عكس و فيلم و ...) سود جسته مى‏شود.

برخى موضوعات اين طرح به قرار ذيل مى‏باشد:

عوامل اصلى مبارزه و ارتباط آنها با امام(س);

تلاشهاى مردمى در جريان مبارزات امام(س) از ابتدا تا تبعيد ايشان;

كانونهاى مبارزه و ارتباط آنها با امام(س) در نجف و پاريس;

نحوه دريافت پيامهاى امام(س);

گروههاى مبارز مسلح موجود در منطقه;

جريانهاى انحرافى موجود در منطقه;

حوادث مهم منطقه‏اى;

اقدامات و سياستهاى رژيم در مقابله با گروههاى مبارز منطقه;


18

چهره‏هاى مبارز، تبعيدى، محبوس و شهيدان منطقه;

سخنرانيها و جلسات ضد رژيم در منطقه;

مشخصات مربوط به تظاهرات مردم در سالهاى‏56 و57 در منطقه.

مؤسسه در نظر دارد اين طرح را در مورد ساير مناطق كشور نيز دنبال كند و براى انجام اين كار از محققين علاقه‏مند براى همكارى در اين طرح پژوهشى دعوت به عمل مى‏آورد.


19

طرح تاريخ منطقه‏اى انقلاب‏اسلامى ايران

مركز اسناد انقلاب اسلامى ايران در مجله 15 خرداد شماره 28 (سال ششم) طرح تفصيلى خود را براى پژوهش در تاريخ انقلاب اسلامى ايران ارائه داده است. در اين طرح به مراحل مختلفى چون مرحله گردآورى منابع اعم از منابع مكتوب، شفاهى و تصويرى، مرحله گزينش ماخذ معتبر، مرحله فيش‏بردارى و مرحله سازماندهى طرح نهايى و تاليف تشريح شده است، طرح از نظر تاريخى در چهار بخش تنظيم شده است كه از نهضت مشروطيت تا1357 را دربرمى‏گيرد.

در مقدمه اين طرح، اهداف آن چنين تشريح شده است:

براى نشان دادن خاستگاه واقعى انقلاب، بايد به ساختار اجتماعى - اقتصادى شهرها و روستاها واقف گرديد و از نحوه زيستن توده‏هاى مردم و معيشت و انديشه‏هاى اجتماعى و سياسى و آرمانهاى دينى آنها آگاه شد تا رمز بسيج عمومى و مشاركت مردمى در انقلاب روشن گردد. همچنين براى سؤالهاى زير بايد پاسخى مناسب يافت كه:

امام خمينى(س) چگونه در بسيج توده‏هاى مردم (با سطح آگاهيهاى متفاوت) كامياب گشت؟

ساختار جامعه ايرانى چگونه پذيراى اين بسيج گشت؟

رژيم سابق در جوامع شهرى و روستايى چه عملكردى داشت كه باعث‏بروز نارضايتى عمومى گرديده بود؟

رهبران ملى و محلى توده‏ها از ميان چه اقشارى برخاستند؟

پاسخگويى به اين سؤالها و پرسشهايى از اين دست، تهيه طرحى جامع را ضرورى مى‏سازد تا بر مبناى آن، داده‏ها جمع‏آورى و تحليل شود تا در ارائه واقعيات مؤثر افتد.


20

پايان‏نامه‏ها:

جدول زير حاوى معرفى برخى از پايان‏نامه‏هايى است كه در سالهاى اخير در حوزه مطالعات انقلاب اسلامى و امام خمينى نوشته شده‏اند. اين جدول كامل نيست و در شماره‏هاى بعد اطلاعات تكميلى درباره ساير پايان‏نامه‏ها را خواهيم آورد.

همايشها:

كنگره بين المللى «تبيين انقلاب اسلامى‏» به مناسبت‏يكصدمين سالگرد تولد امام خمينى(س) در مهرماه سال آينده برگزار خواهد شد. فراخوان اين كنگره جهت اطلاع خوانندگان عينا درج مى‏گردد:

مقدمه

شناخت و تحليل دقيق و علمى انقلاب اسلامى ايران، نياز و ضرورتى جدى است كه به انگيزه‏ها و دلايل مختلف، طى دو دهه گذشته، صاحبنظران و انديشمندان فراوانى را در سراسر جهان به خود مشغول داشته است و حك و اصلاح يا پردازش نوين و بعضا ابداعاتى را در نظريه پردازيهاى مرتبط با اين حوزه معرفت‏بشرى موجب شده است. يكصدمين سالگرد تولد امام خمينى(س) فرصتى است تا با بازبينى و ارزيابى همه اين تلاشها، انقلابى را كه با نام خمينى(س) و انديشه وى پيوندى عميق و ناگسستنى يافته است، هر چه دقيق‏تر و منطبق با واقع، شناسايى و تحليل كنيم و حتى‏الامكان به نظرياتى در خور و تبيينگر اين واقعيت عظيم، نزديك شويم.

به همين مناسبت كنگره بين‏المللى «تبيين انقلاب اسلامى‏» در مهرماه 1378 برگزار مى‏گردد و از همه محققان و نظريه‏پردازان دعوت مى‏شود تا با مشاركت مؤثر خود، كاروان دانش بشرى را در اين تلاش عظيم همراهى نمايند. لازم است اشاره شود از آنجا كه تامل در ابعاد فقهى و فلسفه سياسى امام خمينى(س) و مبانى نظرى حكومت دينى و انقلاب اسلامى، همزمان به عهده كنگره ديگرى با عنوان «امام خمينى و انديشه حكومت اسلامى‏»، قرار دارد، در اين كنگره، تعمدا اين وجه از مبانى نظرى انقلاب اسلامى، منظور نشده است. صاحبنظرانى كه مباحث مورد نظرشان به چنين جنبه‏هايى مرتبط مى‏شود لازم است تا با ملاحظه موضوعات آن كنگره، حتى‏الامكان از تداخل مباحث پرهيز نمايند.


21

محورها و موضوعات

الف) ريشه‏هاى فكرى و تاريخى انقلاب اسلامى:

- حدود تاثيرپذيرى انقلاب از فرهنگ و تاريخ شيعه;

- تحولات فكرى و سازمانى منجر به پيدايش نهاد مرجعيت در شيعه و نقش آن در انقلاب;

- مشروطيت و چالش مدرنيته و مشروعيت و بازتاب آن در انديشه انقلاب اسلامى;

- تطور انديشه‏سياسى و نهضت احياگرى دين در اسلام معاصر و ارتباط آن با انقلاب اسلامى;

- جايگاه انقلاب اسلامى در ارتباط با سنت، مدرنيته و پست مدرن;

- تجددگرايان و مبارزه با دين در عصر پهلوى اول و دوم;

- سير تحول مواضع و سلوك دينگرايان در مواجهه با حكومت پهلوى (مواضع نهاد مرجعيت، روحانيون ساكت‏يا مدافع رژيم، روحانيون مخالف، روشنفكران مسلمان);

- نهضت ملى، عرصه چالش ناسيوناليسم، سوسياليسم و اسلام‏گرايان;

- پانزده خرداد 42، سرآغاز تحول جدى در نهضت، ويژگيها، شرايط و دلايل تحول;

- تحولات سياسى دنياى اسلام و خاورميانه در دوران معاصر و تاثير آن بر تحولات منجر به انقلاب اسلامى ايران;

- جريانهاى اصلى و ارزيابى شيوه‏هاى مختلف مبازره با رژيم شاه (مبازره حقوقى - سياسى، مبارزه مسلحانه يا مشى چريكى، شيوه‏هاى فرهنگى - روشنگرى، ويژگيها و دلايل موفقيت مشى امام خمينى(س)).

ب) زمينه‏ها، شرايط و عوامل پيروزى انقلاب:

- خواسته يا گمشده اصلى جامعه ايران چه بود؟

- اين خواسته چه تمايزى با ارزشها و فرهنگهاى رايج دنيا داشت؟

- چرا پاسخگويى به اين خواسته در چهارچوب رژيم شاه مقدور نشد؟

- علل ضعف و ناكارآمدى گفتمانهاى رايج‏سياسى و ديگر ايدئولوژيها براى پاسخگويى به اين خواسته چه بود؟

- چرا جامعه ايران براى تعقيب و تحقق اين خواسته، راه حل دينى را برگزيد؟

- اين راه حل دينى، چگونه، توسط چه كسانى و طى چه فرايندى به جامعه ايران عرضه شد؟

- گفتمان دينى انقلاب، با گفتمان دينى رايج و سنتى چه تفاوتى داشت؟

- چرا وقوع انقلابى با اين مختصات، پيش‏بينى نشده بود؟

- چرا پس از آغاز خيزش انقلاب، مهار آن مقدور نگرديد؟

ارزيابى تبيينهاى مختلف انقلاب اسلامى:

- شرايط و زمينه‏هاى اقتصادى وقوع انقلاب (تبيينهاى انقلاب با رويكرد اقتصادى و اقتصاد سياسى);


22

- اقشار و طبقات اجتماعى و تحولات آن در آستانه انقلاب - تبيين طبقاتى انقلاب، نقش اقشار و طبقات مختلف درانقلاب (زنان، روشنفكران، دانشگاهيان، روحانيون، بازاريان، روستاييان، كارگران);

- تبيينهاى مبتنى بر تحولات نظام جهانى و شرايط بين‏المللى و خارجى وقوع انقلاب;

- تبيينهاى مبتنى بر عوامل فرهنگى و زمينه‏هاى اعتقادى وقوع انقلاب;

- بسترها و زمينه‏هاى آموزشى و نقش نهادهاى فرهنگى در انقلاب;

- ساختارها و بستر سياسى انقلاب، تبيين انقلاب از منظر نارسايى در قلمرو توسعه سياسى يا عدم توازن آن با ديگر عرصه‏ها;

- تبيين انقلاب از منظر عوامل سركوب و اعمال خشونت;

- گروهها و نهادهاى سياسى، مدافع يا مزاحم انقلاب، (تبيين انقلاب با اتكا به نهادهاى مدنى، شناسايى و تحليل نهادهاى مدنى آفريننده انقلاب);

- تبيينهاى مبتنى بر گسيختگى اجتماعى و وجود جامعه‏توده‏وار به عنوان شرط وقوع انقلاب;

- تبيينهاى روان‏شناختى انقلاب، روان‏شناسى توده مردم، روان‏شناسى نخبگان و رهبران;

- تبيينهاى مبتنى بر نقش شخصيتها و نخبگان;

- ايدئولوژى انقلاب و نقش نخبگان فكرى انقلاب;

- ايدئولوگهاى انقلاب، امتيازات و ويژگيهاى امام خمينى(س) به عنوان ايدئولوگ انقلاب;

- نقش رهبرى امام خمينى(س) در پيروزى انقلاب، نقش و تاثير مرجعيت امام و شخصيت معنوى ايشان در رهبرى انقلاب;

- تحليلها و تفسيرهاى فرامادى از علل انقلاب و ارتباط آن با تبيينهاى انقلاب;

- تبيين و تحليل اهداف، آرمانها و شعارهاى اصلى انقلاب;

- وجوه اشتراك و افتراق انقلاب اسلامى با ديگر انقلابها (حدود انطباق انقلاب اسلامى با قانونمنديهاى شناخته‏شده انقلابات);

- كوشش براى دستيابى به نظريه تركيبى در تبيين انقلاب اسلامى ايران;

- جايگاه انقلاب اسلامى در گونه‏شناسى انقلابات (انقلاب سياسى، انقلاب اجتماعى، انقلاب تاريخ‏ساز).

ج) تحولات انقلاب بعد از پيروزى:

- روند تثبيت اسلاميت انقلاب،معنى و مفهوم اسلاميت‏انقلاب نزد مردم‏وجريانهاى عمده فكرى‏ونحوه تعقيب آن;

- روند تعقيب اهداف و شعارهاى انقلاب در قالب قانون اساسى و نهادهاى قانونى;

- قانون اساسى و تحولات آن (عوامل تحقق و يا معطل ماندن آن);

- بررسى و تحليل عوامل و پيامدهاى تحول آرايش و تركيب نيروهاى درون حاكميت انقلاب و حاشيه آن;

- بررسى و تحليل جريانهاى عمده نيروهاى مخالف و تحول در تركيب و آرايش نيروها و مواضع آنها;

- ايده صدور انقلاب، (مفهوم، راهكارها، زمينه‏ها، دستاوردها، ناكاميها);

- انقلاب و نظام بين‏المللى، چالشها و تعارضات، (اشغال لانه جاسوسى، مساله سلمان رشدى مرتد، مساله فلسطين);


23

- انقلاب و تاثيرات متقابل آن با جنگ ايران و عراق;

- نهادهاى انقلاب، (پيدايش، تحولات و عملكرد هر يك از نهادها).

عملكرد انقلاب در حوزه شعارها و اهداف داخلى آن:

- اقتصاد و توسعه - خودكفائى;

- آزادى و حقوق اساسى مردم، توسعه سياسى;

- عدالت و كاهش فاصله طبقاتى;

- دين‏گرايى و تعالى معنوى;

- خودباورى و خوداتكايى علمى، توسعه دانش و فرهنگ;

- استقلال سياسى.

د) چالشهاى نظرى و چشم‏انداز آينده:

- جامعه مدنى و جامعه دينى، تعارض يا سازگارى (فرهنگ سياسى انقلاب);

- انقلاب و معماى عدالت و توسعه، اثرات متقابل آنها (حكومت دينى و توسعه);

- گفتگوى تمدنها، ايده جايگزين يا راهكار صدور انقلاب;

- سازگارى يا تعارض منافع ملى و اهداف فراملى انقلاب;

- انقلاب اسلامى و تحول طبقات اجتماعى (طبقات مولود انقلاب، مدافع يا مزاحم انقلاب);

- هويت ملى و هويت دينى، رابطه متقابل آنها و رابطه آنها با انقلاب;

- بروكراسى و انقلاب، (تحول نهضت و انقلاب به نظام، ضرورتها، آفتها);

- انقلاب، آزادى و حقوق اساسى مردم و رابطه آن با نظم;

- استقلال، آزادى و تعارض احتمالى آنها;

- انقلاب و حقوق و آزادى زنان، موازين اسلامى و جريانهاى فمينيستى;

- امنيت، نهادهاى امنيتى، قانون و حقوق اساسى مردم;

- رسانه‏ها، مبادلات فرهنگى، تهاجم فرهنگى;

- انقلاب، ارزشها، تضارب آرا و انديشه‏ها;

- خودباورى و حد بهينه در مبادلات علمى;

- انقلاب و جوانان، (جوانان، مشكل يا سرمايه انقلاب);

- آفات انقلاب (آفات درونى، تهديدات خارجى);

- چشم‏انداز آينده انقلاب (استحكام و استمرار، دگرگونى و تعديل، استحاله و بازگشت، حدود احتمال و عوامل و نشانه‏هاى وقوع هر يك از اين احتمالات).

ه) انقلاب اسلامى و تحولات سياسى - فرهنگى بين‏المللى:

- پيام اصلى انقلاب اسلامى و رهبرى آن به بشريت چه بود؟

- تا چه حدود اين پيام ادراك يا دريافت‏شد؟

- چه مقاومت و مقابله‏هايى را برانگيخت؟

- در بروز اين همنوايى يا واكنش، بين دينداران و غير متدينين، مسلمين و غيرمسلمين، شيعيان و غير شيعيان چه تفاوتهايى مشاهده مى‏شود؟

- در اين واكنش، بين جهان پيشرفته با كشورهاى جهان سوم، اقشار و طبقات مرفه با مردم محروم، روشنفكران با توده مردم، دولتها و حكومتها با مبارزين و انقلابيون چه تفاوتهايى وجود دارد؟


24

- تاثير انقلاب اسلامى در قطب‏بنديها و مسائل استراتژيك جهانى چيست؟

- اثر انقلاب بر هويت دينى مسلمين و مشى سياسى مردم در هر يك از كشورهاى اسلامى چه بوده است؟

- انقلاب اسلامى چه تاثيرى در وضعيت اقليتهاى مسلمان در ساير كشورها داشته است؟

- تاثيرات انقلاب بر حوزه معرفت‏شناسى در قلمروهايى، چون، دين‏شناسى، اسلام شناسى و نحله‏هاى فكرى درون هر يك از شعب و شاخه‏هاى علوم انسانى از قبيل: روان‏شناسى، جامعه شناسى، علوم سياسى، مديريت و ... چه بوده است؟

- اثر انقلاب بر فرهنگ سياسى و مفاهيم و واژگان رايج در رسانه‏ها و دائرة‏المعارف نويسيها چه بوده است؟

- جايگاه انقلاب اسلامى در چشم‏انداز تحولات بين‏المللى قرن آينده چيست؟

و) مواضع و ديدگاههاى امام خمينى(س) در زمينه مسائل و موضوعات خاص مرتبط با انقلاب اسلامى- مواضع امام خمينى(س)، در قبال، جريانات، عناصر و حوادث مؤثر در تاريخ معاصر ايران;

- ديدگاهها و مواضع امام خمينى(س) در قبال انديشه‏ها و مكاتب فكرى چون، ناسيوناليسم، سوسياليسم، ليبراليسم ...;

- مواضع امام خمينى(س) در قبال اقشار و گروههاى مختلف اجتماعى و نقش و جايگاه آنان در انقلاب و آينده آن;

- مؤلفه‏هاى اساسى اسلام در منظر امام خمينى(س) (اصول و محورهاى ايدئولوژى انقلاب از نظر رهبرى آن);

- بازشناسى محكمات و متشابهات انديشه امام خمينى(س) در معمارى و هدايت انقلاب اسلامى و استراتژى آينده آن;

- بازشناسى اصول و اهداف بين‏المللى امام خمينى(س)، راهكارهاى تحقق و موانع آن;

- بازشناسى حدود ثبات و استمرار يا تحول و تغيير در انديشه و مواضع امام خمينى(س) و عوامل آن;

- جايگاه مواضع و ديدگاههاى امام خمينى(س) در آينده انقلاب اسلامى.

مهلت ارسال خلاصه مقاله تا 31/1/1378 و مهلت نهايى ارسال مقاله تا 15/4/1378 خواهد بود.

نشانى دبيرخانه كنگره: تهران، خيابان 12 فروردين، خيابان شهداى ژاندارمرى، پژوهشكده امام خمينى(س) و انقلاب اسلامى.

تلفن: 4 -6499193 و6499189 دورنويس: 6409714


25

همايش آزادى و تحقق آن در جمهورى اسلامى ايران‏دانشگاه تربيت مدرس با همكارى معاونت فرهنگى وزارت فرهنگ و آموزش عالى در چهارچوب سلسله همايشهاى علمى - پژوهشى «بررسى شعار محورى انقلاب اسلامى: استقلال، آزادى، جمهورى اسلامى‏»، اولين همايش علمى - پژوهشى خود را با عنوان «آزادى و تحقق آن در جمهورى اسلامى ايران‏» با هدف تبيين مبانى نظرى و ميزان تحقق آزادى در نظام جمهورى اسلامى برگزار مى‏كند. در اطلاعيه فراخوان مقاله اين همايش محورهاى زير براى تهيه مقالات به پژوهشگران شركت‏كننده پيشنهاد شده است: مبانى نظرى آزادى، تحقق آزادى در جمهورى اسلامى در ابعاد فرهنگى، اجتماعى، سياسى، حقوقى و قانونى. مهلت ارسال خلاصه مقالات تاء;ء تاريخ 15/11/77 و مهلت ارسال اصل مقالات تا تاريخ 15/12/77 تعيين شده است. اطلاعيه اين همايش به طور كامل در شماره 25 فصلنامه حضور (زمستان‏77) درج خواهد شد.


26

همايش آسيب‏شناسى يك انقلاب

روزهاى بيست و هفتم تا بيست و نهم بهمن‏ماه، دانشگاه صنعتى شريف شاهد برپايى همايش آسيب‏شناسى يك انقلاب است. در معرفى‏نامه اين همايش آمده است كه اين همايش گامى است «در جهت‏شناسايى نقاط قوت و ضعف، مشكلات و موانع انقلاب اسلامى‏». سه محور در معرفى‏نامه اين همايش براى تهيه مقالات پيشنهاد شده است. چشم‏انداز فردا از منظر امروز: انقلاب اسلامى ايران در فراز يا نشيب؟ بررسى تطبيقى انقلاب اسلامى و انقلاب حضرت رسول(ص)، و انقلاب اسلامى و نهضتها. در محور نخست موضوعاتى از اين قبيل به چشم مى‏خورد:

«رهبرى و ولايت فقيه‏»;

«موجهاى جديد تهاجم‏»;

«عدالت در مصاف با توسعه‏»;

«فرهنگ ايثار و شهادت‏»;

انقلابى بودن; در متن يا حاشيه؟ هدف ياء;ج‏ج وسيله؟ نسل جوان امروز (امام، انقلاب و...)، روحانيت، دانشگاهيان (جايگاه و عملكرد)، عملكرد مسؤلان، ديدگاه مكاتب شرق و غرب و تحليلهاى جهانى نسبت‏به حال و آينده انقلاب، توطئه‏هاى استكبار جهانى و صهيونيسم.

محور دوم با اين موضوعات طرح شده است.

دوران حيات پيامبر(ص); گرايشهاى نهفته، دوران پس از رحلت پيامبر(ص); گرايشهاى جديد، قيام عاشورا. محور سوم نيز با سه محور پيشنهاد شده است: نهضت تنباكو، مشروطيت، سى‏تير، انقلاب ايران و مستضعفان جهان، نهضتهاى آزاديبخش. براى دست‏اندر كاران اين همايش در ادامه مسيرى كه در پيش گرفته‏اند آرزوى توفيق مى‏كنيم.


27

خبر

سفر علمى - پژوهشى سردبير پژوهشنامه متين به انگلستان و عمان

آيت‏الله سيدمحمد موسوى بجنوردى طى آذر و ديماه سال جارى، در سفرى علمى - پژوهشى به انگلستان و عمان، ضمن ملاقات با شخصيتهاى علمى و دينى به ايراد سخنرانى و شركت در همايشهاى تحقيقاتى پرداختند. موضوعاتى از قبيل اجتهاد و منابع آن، رويكردى تطبيقى به اهل تسنن و تشيع، نسبت‏حكومت دينى و آزاديهاى مدنى، دموكراسى، حكومت اسلامى از منظر امام خمينى(س) و ساير فقهاى شيعه، حقوق زنان و ابعاد فقهى و حقوقى آن، دموكراسى و تطبيق آن با ولايت فقيه از ديدگاه امام خمينى(س)، ارتداد و احكام حقوقى آن، اهداف انقلاب اسلامى، روند شكل‏گيرى انقلاب و جمهورى اسلامى مورد بحث و بررسى قرار گرفت.

همچنين ايشان در چندين جلسه پرسش و پاسخ به مناسبت‏سالگرد پيروزى انقلاب اسلامى شركت جستند و به پرسشهاى حاضران پاسخ دادند.

گزارش مبسوط اين خبر در شماره‏هاى آينده عرضه خواهد شد.


28

پذيرش دانشجو در دوره‏كارشناسى ارشدجامعه‏شناسى انقلاب اسلامى،عرفان اسلامى، فقه و مبانى

حقوق اسلامى‏پژوهشكده امام خمينى(س) و انقلاب اسلامى كه با هدف پژوهش در جوانب مختلف حيات و انديشه امام خمينى(س) و انقلاب اسلامى ايران به عنوان يك مؤسسه علمى - پژوهشى رسمى با مجوز وزرات فرهنگ و آموزش عالى تاسيس شده است، با جلب همكارى برجسته‏ترين اساتيد ذيصلاح و مساعدت مسئولين ذيربط در وزارت فرهنگ و آموزش عالى موفق شده است مجوزهاى لازم براى پذيرش دانشجو در مقطع كارشناسى ارشد براى سه رشته، عرفان اسلامى، جامعه‏شناسى انقلاب اسلامى و فقه و مبانى حقوق اسلامى را اخذ نمايد و در آزمون ورودى سراسرى، كه در اسفندماه‏1377 برگزار مى‏گردد، در اين سه رشته اقدام به پذيرش دانشجو خواهد نمود.

رشته‏هاى عرفان اسلامى‏وجامعه‏شناسى انقلاب در نظام دانشگاهى كشور براى اولين بار است كه به صورت يك رشته مستقل تاسيس مى‏شود و برنامه آن توسط پژوهشكده تنظيم يافته و به تصويب شوراى‏عالى برنامه‏ريزى رسيده است.


29

نحوه پذيرش دانشجو

در آزمون سراسرى سال جارى، با توجه به ماهيت‏بين رشته‏اى اين رشته‏ها، داوطلبان شركت كننده در دو رشته جامعه‏شناسى و علوم سياسى، مى‏توانند براى ورود به دوره كارشناسى ارشد جامعه‏شناسى انقلاب اسلامى، داوطلب شوند. (براى ورود به دوره كارشناسى ارشد عرفان اسلامى نيز داوطلبان رشته‏هاى فلسفه و كلام اسلامى و اديان و عرفان تطبيقى، مى‏توانند داوطلب شوند.) در رشته فقه و مبانى حقوق اسلامى، داوطلبان، از همين رشته پذيرش مى‏شوند. در هر يك از اين سه رشته، پس از مصاحبه علمى 10 نفر پذيرش خواهند شد.


30

تسهيلات و امتيازات

پذيرفته شدگان در اين پژوهشكده، در طول دوره تحصيل از كمك هزينه تحصيلى و تسهيلات مسكن يا كمك هزينه مسكن بهره‏مند خواهند بود. فارغ التحصيلان ممتاز نيز توسط پژوهشكده و ديگر واحدهاى مؤسسه تنظيم و نشر آثار حضرت امام استخدام خواهند شد.

ضمنا با هماهنگيهايى كه به عمل آمده است فارغ‏التحصيلان دوره كارشناسى ارشد رشته جامعه‏شناسى انقلاب اسلامى در مقطع دكترى مى‏توانند در گرايش جامعه‏شناسى سياسى كه برنامه آن در دست تصويب است در كليه دانشگاههاى مجرى دوره دكترى در اين رشته و گرايش شركت كنند. در رشته‏هاى عرفان و فقه نيز ادامه تحصيل در مقطع دكترى رشته‏هاى ذيربط، ممكن خواهد بود.

واحدهاى درسى سه رشته فوق‏الذكر به شرح ذيل است:

برنامه رشته فقه و مبانى حقوق اسلامى، عينا مطابق برنامه جارى دانشگاهها خواهد بود ولى از نظر محتوا، بر آثار و مبانى فقهى و انديشه حضرت امام تاكيد خواهدشد. همچنين آموزش زبان خارجى تخصصى متناسب با هر رشته، در حد تسلط بر متون تخصصى و مكالمه در برنامه اين پژوهشكده‏در نظر گرفته شده است. دانشجويان بر حسب سوابق تحصيلى، به تشخيص گروه تخصصى ذيربط، واحدهايى را به عنوان پيش‏نياز و كمبود خواهند گذراند.